Alkiny - organiczne związki chemiczne, węglowodory, w których występuje co najmniej jedno wiązanie potrójne między atomami węgla. Alkiny w odróżnieniu od alkanów i alkenów są bardzo reaktywne, nietrwałe i podlegają wielu samorzutnym reakcjom. Ogólny wzór alkinów: CnH2n-2
Najprostszym alkinem jest acetylen (etyn):
Alkiny tak jak wszystkie węglowodory ulegają reakcjom spalania.
edytuj Nazewnictwo
Nazwy alkinów są tworzone z nazw odpowiednich alkanów. Z nazwy alkanu posiadającego ten sam szkielet węglowy usuwa się końcówkę "-an" i dodaje końcówkę "-yn" (lub "-in"), przed którą umieszcza się lokant, wskazujący przy którym atomie węgla występuje potrójne wiązanie np:
- heksan i heks-2-yn
Łańcuch główny (od którego pochodzi główny człon nazwy) musi zawierać wiązanie potrójne i być najdłuższy z możliwych. Atomy węgla numeruje się tak aby wiązanie potrójne miało jak najmniejszy numer, bez względu na inne podstawniki. Jeżeli w węglowodorze występuje wiązanie podwójne i potrójne to ważniejsze przy nazewnictwie jest podwójne.
Lokant można pominąć, gdy jest on równy 1 – tzn. wiązanie potrójne występuje na początku szkieletu węglowego.
W literaturze spotyka się też stare nazewnictwo, które różni się od aktualnego tym, że lokanty występują przed nazwą, np. 2-heksyn.
edytuj Reakcje spalania
Przykłady reakcji spalania całkowitego, półspalania i spalania niecałkowitego etynu:
Spalanie całkowite:
- 2C2H2 + 5O2 → 4CO2 + 2H2O
półspalanie(przy ograniczonym dostępie tlenu):
- 2C2H2 + 3O2 → 4CO + 2H2O
Spalanie niecałkowite (przy bardzo ograniczonym dostępie tlenu):
- 2C2H2 + O2 → 4C + 2H2O
edytuj Główne alkiny
Etyn, Propyn, Butyn, Pentyn, Heksyn, Heptyn, Oktyn, Nonyn oraz Dekin
